Doğu Türkistan Cumhuriyeti

dogu_turkistanİlki 12 Kasım 1933 yılında Hoca Niyaz Hacı önderliğinde Kaşgar’da kurulan “Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti” kuruluş yılı hasebi ile Türkiye tarihini de yakından ilgilendirmektedir. Genç Türkiye Cumhuriyetinden sonra tarih sahnesine çıkan ve özellikle Türklerin anavatanı Orta Asya’da vücuda gelen bu cumhuriyet Gazi Mustafa Kemal ATATÜRK’ün de ilgisine mazhar olmuştur. Kuruluşundan kısa bir süre sonra Türkiye Cumhuriyeti ile temas eden bu cumhuriyete ATATÜRK ilgi ve alaka göstermiş zamanın şartlarına uygun olarak. Askeri uzmanlar ile maddi yardımda bulunmuştur. Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşundan 20 yıl sonra kurulan bu devletin “Gökbayrak’tan Albayrağa Selam” mesajı ise Asya’dan, Anadolu topraklarına taşınan sürecimizin en anlamlı ve en itibarlı mesajı olma konumunu günümüzde halen taşımaktadır.

Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti kurulduğu zemin ve şartlar göz önüne alındığı vakit bu değer ve kıymet daha iyi anlaşılacaktır. Orta Asya’da Türk topraklarının Sovyet Rusya ve Çin güçlerince ele geçirilmeye çalışılmasının hız kazandığı bu dönemde böyle bir özgürlük ateşinin yakılmış olması Sovyet Rusya ile Çin’in işbirliğine girmesine neden olmuştur. Çin’in, Sovyet Rusya’sından aldığı askeri destek ile nice zorluklar içinde kurulan Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti 6 Şubat 1934 yılında yıkılmıştır.

1934 yılında son bulan Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti sonrası Doğu Türkistan topraklarında ki bağımsızlık mücadelesi son bulmamış. Aksine vatan coğrafyasının her yanına yayılmaya devam etmiştir. Verilen mücadelenin sonrasında ise bu kez 12 Kasım 1944 yılında Ali Han Töre önderliğinde “Doğu Türkistan Cumhuriyeti” kurulmuştur. Cumhuriyetin ilanından sonra Doğu Türkistan topraklarında Çin’e karşı girişilen mücadele yine Sovyet Rusya’nın engeline takılmıştır. Çin devletinin içinde bulunduğu bu zaman da komünist ideolojinin Çin’de galip gelmesi ve Sovyet Rusya’nın da yardımları neticesinde Aralık 1949 yılında bu genç cumhuriyette Çin’in işgalinden kurtulamamıştır.

            İşte bu gün 12 Kasım 1933 yılında kurulan Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti ve 12 Kasım 1944 kurulan Doğu Türkistan Cumhuriyetinin kuruluşlarını hatırlamak bu kutlu mücadele de bizlere yol başçılık yapmış aziz şehitlerimizi yad etmek.

Geleceğe umutla bakmak adına önemlidir. Çünkü geçmişimizden alacağımız güç ve ilham ile ata yurdumuz Doğu Türkistan’da bağımsızlığımızı kazanmamız için bu iki cumhuriyet bizlere yol gösterici niteliktedir. Doğu Türkistan topraklarında kısa ömürlü olsa da milletimize bağımsızlığı tattıran ve bizlere şerefli bir gelecek bırakan aziz şehitlerimizi ve yol başçılarımızı bir kez daha rahmet ve minnet ile yad ediyoruz. İnanıyoruz ki özgürlüğe susadığımız her saniye bize özgürlüğümüze yaklaştırmaktadır.

Saygılarımla.

Seyit TÜMTÜRK

Doğu Türkistan                                                                                               Kültür ve Dayanışma Derneği                                                                                                            Genel Başkanı

1 Comment

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

five + one =