Kimlere Sahabe Denir |

Kimlere Sahabe Denir – Sahabe Ne Demektir

Kimlere Sahabe Denir Arapça bir isim olan sahâbî kelimesi, dost ve arkadaş anlamlarına gelir ve sahâbe ya da ashâb şeklinde çoğul olarak kullanılır. Burada “sahabe” ile kastedilen Hz. Peygamber’in değerli dostlarıdır. Hadisçiler içerisinde sahâbî tanımını en geniş tutan İbn Hacer (ö. 852) şöyle der: “Sahabî, Hz. Peygamber’e mümin olarak mülâkî olan (kavuşan) ve İslâm üzere ölen kimsedir.” (el-İsabe, I, 6)

Allah Rasulü’nün dostları olan sahabe nesli birkaç açıdan önem arz eder:

  1. Onlar Hz. Peygamber’e ve O’nun getirdiği Kur’an’a ilk inananlardır.
  2. Gerek vahiylerin, gerekse, Sünnet ve Hadislerin de ilk muhataplarıdır.
  3. Hz. Peygamber’i en yakından tanıma şeref ve bahtiyarlığına sahiptirler.
  4. Onlardan çoğu İslâm uğruna canlarını ve mallarını feda etmiş, bu yolda yurtlarını terkederek hicret etmiş, Allah’ın son dinini sonraki nesillere ulaştırma görevini başarıyla yerine getirmişlerdir.

Aslında Kur’an-ı Kerim’de sahabe hakkında inmiş olan ayetler, sahabenin önemini ve konumunu hatırlatmaya yetecektir.

sahabe-ne-demektir

Sahabeden söz eden bu ayetlerde, daha çok Hz. Peygamber’e iman, itaat ve ittiba etmeleri, onunla beraber olmaları, ona yardımcı ve destek olmaları önplana çıkmıştır:

“Onlar ki yanlarındaki Tevrat ve İncil’de yazılı buldukları o Elçi’ye, o ümmi Peygamber’e uyarlar… O’na inanan, destekleyerek O’na saygı gösteren, O’na yardım eden ve O’nunla beraber indirilen nura uyanlar, işte kurtuluşa erenler bunlardır” (Araf,7/157).

“Fakat Rasul ve O’nunla beraber inananlar, mallarıyla canlarıyla cihad ettiler. İşte bütün hayırlar onlarındır ve işte murada erenler onlardır” (Tevbe,9/ 88).

Bazı ayetlerde ise sahabe, Hz. Peygamber’e inanan ve bu yüzden doğup büyüdükleri Mekke’den hicret etmek durumunda kalan Muhacirler, onlara kucak açan ve her türlü yardımı yapan Ensar ve daha sonra aralarına katılan sahâbîler olmak üzere üç kategoride zikredilir:

“İman edenler, hicret edenler, Allah yolunda cihad edenler ve (Muhacirleri) barındırıp yardım edenler, işte hakkıyla mümin olanlar bunlardır. Bağışlanma ve hudutsuz rızık onlar içindir. Sonradan iman edenler, hicret edenler ve sizinle birlikte cihad edenler, işte bunlar da sizdendir…” (Enfal,8/74-5, 72).

Muhacirlerden ve Ensar’dan (İslam’a girmekte) ilk öne geçenler ile, bunlara güzelce tabi olanlar… Allah onlardan razı olmuştur, onlar da O’ndan razı olmuşlardır. (Allah) onlara altlarından ırmaklar akan, içinde ebedi kalacakları cennetler hazırlamıştır. İşte büyük kurtuluş budur” (Tevbe,9/100).

Zikrettiğimiz bu ayetlerde açıkça görüldüğü gibi Yüce Allah, sahabeyi üstün ve faziletli kılan vasıflardan, yüksek erdemlerden bahsetmektedir. Onlara vadedilen güzellikler, yapılan müjdeler, Allah’ın hoşnutluğuna erişmiş olmaları, iman, ittiba, itaat, bey’at, hicret, cihad, infak, kardeşlik, yardımlaşma ve dayanışma, mallarını ve canlarını Allah yolunda seve seve feda edebilme gibi tarihte eşine pek rastlanmayan yüce meziyetlerden kaynaklanmaktadır.

Hz. Peygamber, tebliğ ettiği ilahî ve nebevî öğretiler vasıtasıyla, inananları ve onlardan oluşturduğu toplumu, maddî ve manevî her türlü kirden arındırmaya, temiz bir toplum oluşturmaya çalışmıştır. Hz. Peygamber, asırlardır süregelen bir cahiliyye toplumunu, 23 yıllık risaleti süresince “Asr-ı Saâdet” toplumuna çevirmeyi başarmıştır. Allah’ın hidayeti ve Hz. Peygamberin tezkiyesi (Bkz. Bakara, 2/129,151; Âl-i İmran, 3/164; Tevbe, 9/103; Cuma, 62/2) neticesinde cahiliyye döneminin zorba ve müşrik insanlarının, çok kısa sürede gerçekleşen bu toplumsal değişimle, nasıl örnek bir nesil olduklarına tarih şahittir. İşte bu sebeple olmalıdır ki, bazı usulcülerimiz şöyle demişlerdir:

“Şayet Rasûlullah (s.a.s.)’ın nübüvvetini isbat için hiçbir mucize olmasa, sadece O’nun ashabı bile (bunun isbatına) yeter”.(Karafî, el-Furûk,  Beyrut ts., IV, 170.)

Gerek İslam’ın öğrenilmesinde, gerekse Kur’an ve Sünnet’in anlaşılmasında sahabenin rolü inkâr edilemez. Bu nedenledir ki müslümanların, sonraki nesillere ayetleri ve hadisleri nakleden sahabeyi tanımaları elzemdir.

Hz. Peygamber vefat ettiğinde, onu görmüş ve dinlemiş sahabe sayısı hakkında 114.000 veya 60.000 olduğu şeklinde rakamlar verilmektedir. Ancak, sahabe isimlerini veya biyografilerini veren kitaplarımıza baktığımız zaman, sahâbî olup olmadıkları tartışılanlar ve çocuklar da dahil olmak üzere az veya çok kendisinden bahsedilen sahabe sayısının birkaç bin civarında olduğu görülmektedir.

Bu kitapların en önemlileri şunlardır:

  • İbn Sa’d, Muhammed, et-Tabakâtu’l-Kubrâ, Beyrut-1985.
  • İbn Abdilberr, el-İstîâb fî Ma’rifeti’l-Ashâb, Mısır-1328, Dâru Sâdır.
  • İbnu’l-Esîr, İzzuddin el-Cezeri, Üsdü’l-Gâbe fi Ma’rifeti’s-Sahabe, tahkik: Muhammed İbrahim el-Benna, Muhammed Ahmed Aşur, Kahire-1970, Dâru’ş-Şa’b, I-VII.
  • Zehebi, Siyeru A’lâmi’n-Nübelâ, tah. Şuayb el-Arnavut, Huseyn el-Esed, Beyrut-1990, VII. baskı.
  • İbn Hacer, el-İsabe fi Temyizi’s-Sahabe, Mısır-1328, Dâru Sâdır.
  • Diyanet İslam Ansiklopedisi. (DİA)

Burada hemen belirtmeliyiz ki, bu ve benzeri kitaplarda isimleri geçen sahabiler hakkında genellikle yeterli bilgiler verilmemekte, birçoğu hakkında birkaç satırlık malumat aktarılmaktadır. Dolayısıyla bir sahabi hakkında geniş bilgi edinebilmek için birçok kaynağa başvurmak gerekmektedir. Bilhassa gerek hanım sahabiler, gerekse sahabenin anneleri, hanımları ve kızları hakkındaki bilgilerimiz son derece sınırlıdır.

Şüphesiz sahabe hakkında ülkemizde irili ufaklı çeşitli çalışmalar yapılmıştır. Fakat sitemizde yer alan bu bölüm, alfabetik, pratik, metodik ve son derece kullanışlıdır.

Her sahabi için tek sayfalık kimlik bilgilerinden oluşan ve hemen hemen her biri, bir nüfus kâğıdı bilgilerini içerecek tarzda temel kaynaklar esas alınarak hazırlanan bu mini albüm, bir çeşit ‘Sahabe Kütüğü’ niteliğindedir.

Kimliği verilen sahabi hakkında söylenilen önemli ifadelerin yanısıra, o sahabiden nakledilen bir hadis veya söze de teberrüken yer verilmiştir.

Bu çalışma; Prof. Dr. Bünyamin ERUL’un Somuncu Baba Dergisininin muhtelif sayılarında “Sahabe Albumü” adı altında yer verdiği sahabilerin tek sayfalık kimlik bilgilerinden oluşmaktadır.

Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yandex.Metrica Flag Counter