Enver Paşa’nın Turancılık Fikri

enver_pasa
Spread the love

Enver Paşa’nın Doğu seferiyle başlayan Türk Birliği (Turancılık) fikrini gerçekleştirme düşüncesi 1915’te Sarıkamış felaketi yüzünden, ikinci olarak, Cemal Paşa’nın Kanal Harekatıyla başlayan İslam Birliğini gerçekleştirme hayali ise Arapların hıyaneti yüzünden hüsranla sonuçlanmıştır. Millî Mücadele döneminin kadrosunun zihniyet dünyasını çevreleyen, askerinden köylüsüne esnafından öğrencisine toplumun tüm kesiminde duygusal bir tepki olarak somutlaşan milliyetçilik, Cumhuriyet rejiminin de esin kaynağını oluşturmuştur.

enver_pasaSavaş sonunda tek ayakta kalan fikir akımı olan milliyetçiliğin siyasî, iktisadî, sosyal ve kültürel sahalarda bir aksiyon haline gelişi ve uygulanışı ancak Atatürk öncülüğünde Türkiye Cumhriyeti’nin kurulması ile mümkün olabilmiştir. Böylece milliyetçilik, Cumhuriyetimize ideolojik bir temel teşkil ederken, yeni bir muhteva kazandırılarak devletin temel ideolojisi haline getirilmiştir.9 Enver Paşa’nın Doğu seferinin başarısızlıkla sonuçlanması ve Sovyetler Birliği ile ilişkilerde her an gerginliğe yol açabilme riskini içinde barındırması nedeniyle Turancılığın yerine daha çok Misak-ı Millî sınırları içerisinde bir Anadolu milliyetçiliği tasvip edilmiştir.

1923-1938 arasında milliyetçilik, entelektüel gelişim açısından “resmi ideoloji”nin ve dar bir aydın çevresinin akademik ve fikri çalışmaları ile sınırlı kalmıştır. Zaman zaman zikzaklar çizmiş, bastırılmaya çalışılmış olmasına rağmen yine de kültüre dayalı bir milliyetçilik anlayışı bu dönemde yöneticisinden yönetilenine, askerinden köylüsüne toplumun tüm kesimlerinde filizlenmeye devam etmiştir.

1938-1950 yılları arasında Türk kültürüne dayalı milliyetçilik anlayışından önemli bir sapma olmuştur. Milliyetçilik anlayışı resmi ideoloji bağlamında kısmen terk edilerek, hümanist hatta sosyalist fikirlerin etkisiyle evrensel kültürel değerlere yönelme başlamıştır.  10

Enver Paşa’nın Turancılık Fikri

kaynaklar:

9 Yusuf Sarınay; Türk Milliyetçiliğinin Tarihi Gelişimi ve Türk Ocakları (1921-1931), İstanbul, !994, s. 230

10 Bayram Kodaman; Milliyetçiliği Halka Mal Eden Adam: Alparslan Türkeş, Alparslan Türkeş Birinci Yıl Armağanı, Ankara, 1998, s. 143 11 Mehmet Nihat ve Emre Cemiloğlu; Türk Si

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

thirty five + = forty four