YUSUF HAS HACİP | |

YUSUF HAS HACİP

YUSUF HAS HACİPBüyük Türk düşünürü, Devlet adamı  ve Müslüman Türklerin  ilk İslami felsefi eseri ve Siyasetnamesi “Kutadgubilik” şaheserinin yazarı Yusuf Has Hacip’in doğumunun 1000.yılı kutlama etkinleri 19 Şubat 2016’da İstanbul’da yapılan açılış törenleri ile başladı.

Kültür bakanlığı başta olmak üzere, YDT. Başkanlığı ve birçok kurum ve kuruluş bu etkinliklere  destek verdiği bildirildi.

Türk  Dünyası Kültür Teşkilatı(TÜRKSOY) ve Türk Kengeşi tarafından ilan edilen ünlü düşünürün doğumunun 1000. yılı  olan 2016 yılı Yusuf Has Hacip yılı olarak bütün Türk Dünyasında kutlanması kararlaştırılmıştı.

Zeytinburnu Belediyesi ile Türk Dünyası Belediyeler Birliği’nin ev sahipliğinde İstanbul Zeytinburnu Kazlıçeşme Kültür Merkezi’nde yapılan açılış törenine Kırgızistan Kültür Bilim ve Turizm bakanı, T.C. Kültür Bakan Yardımcısı, Kırgızistan’ın Ankara Büyükelçisi ile birçok ilin Vali ve Belediye Başkanları ile STK. Kuruluşları temsilcileri  ile İstanbul’da yaşayan Uygur ve Kırgız Türklerinden kalabalık bir izleyici topluluğu katıldı. Açılış ve protokol konuşmalarından sonra Kırgızistan’dan gelen  Kırgız Devlet Sanatçıları Kutadgubilik’ten parçalar seslendirdiler ve Kırgız sanatından örnekler sundular. Kültür Bakanlığınca bastırılan Kutadgubilik’in orijinal tıpkı basımları ve ile Yusuf Has Hacip’i anlatan bazı kitaplar katılımcılara hediye olarak  dağıtıldı.

Kırgızistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı da  geçen Kasım ayında yayınladığı bir kararname ile 2016 yılının Kırgızistan’da  Yusuf Has Hacip yılı olarak kutlanmasını kararlaştırmıştı.

2016 yılında Türk  dünyası ve Akraba topluluklarında çeşitli etkinlikler ile kutlanması bekleniyor.

Büyük  Düşünür Yusuf Has Hacip  ve Eseri  Hakkında Bilgi:  Yusuf Has Hacip, 11. yüzyılda Karahanlı Türk İmparatorluğuna bağlı ve  bugünkü Kırgızistan sınırları içinde bulunan  Balasagun(bugün bu şehir Tokmak olarak anılmaktadır) şehrinde 1017-1019 yılları arasında doğduğu tahmin edilmektedir. Kendisi yaşadığı Balasagun’da ilköğrenimi aldıktan sonra başkent Kaşgar’daki Saciye (Işık Saçan) Medreselerine devam eder ve zamanın ilim dili Arapça ile edebiyat dili olan Farsçayı en mükemmel şekilde öğrenir. Daha sonra Bu medreselerin birine Müderris olur. İlmi ve  yaptığı  bilimsel çalışmaları ile kısa zamanda ünlenir. Ancak, Türk dili onun ana dilidir ve  bu dili çok sevmekte ve  çok da önemsemektedir. Ünlü eserini Türkçe olarak yazması  bunun en büyük kanıtıdır. Çünkü o devirde  yazılan   benzer eserlere Arapça  isimler verilmektedir. O, bunun aksine, Türkçe olarak yazdığı esere yine Türkçe olarak   Kutadgubilik= Mutluluk Veren Bilgiler Toplamı adını vermiştir. Bu  eser  şiir, edebiyat, felsefi düşünce, yönetim, hukuk başta olmak üzere çeşitli konuları içermektedir. 1075 yıllarında yazdığı eseri Karahanlı Hakanı Tabgaç Buğra Han’a bizzat takdim eder. Hakan bu eseri çok takdir eder ve kendisini  Başdanışman yanı   HAS HACİP olarak  tayin eder.

Yusuf Has Hacip, 1077 yılında Kaşgar’da vefat etmiştir. Türbesi de bu  şehirde bulunmaktadır.  Uygur Türkleri ve bütün Türkler bu büyük âlimin  türbesini saygı ve sevgilerini ifade için ziyaret etmektedirler.

Yusuf Has Hacip’in  Türk dili ve edebiyatı ve Türk düşünce sistemi  için   temel bir eser olan Kutadgu Bilig (Kutlu kılan bilgi) kitabının  6645 beyitten oluşmaktadır.   Eser, Allah’a hamd, Peygamber’e ve Dört Halifeye bağlılık  ve teşekkürle başlar. Daha sonra eser diğer konularla  devam eder.

Yusuf Has Hacib, astronomi bilimini öğrenmek isteyenlerin, önce geometri ve hesap kapısından geçmesi gerektiğini söylemiştir: “Aritmetik ve cebir, insanı kemâle ulaştırır; toplama, çıkarma, çarpma, bölme, bir sayının iki katını, yarısını ve karekökünü alma işlemlerini bilen, yedi kat göğü avucunun içinde tutar. Her şey hesaba dayanır.” sözleri ile müspet bilimlerin önemi ve gerekliliğine dikkat çekmiştir.

Yusuf Has Hacib, Türk edebiyatındaki ilk siyasetnameyi yazmıştır. Türk edebiyatında ilk nazım şeklini de o kullanmıştır. Bu nazım şekli de mesnevi  tarzında aruz veznindedir. Kutadgubilik’in Kahire, Fergana ve Viyana’da bulunan birbirlerine yakın 3 nüshası bulunmaktadır.

Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yandex.Metrica Flag Counter