Bilgi berekettir

atahun, haber, kültür, türk dünyası, türkiye rehberi, tarih, gezi

özbekistan türkiye
Türk Dünyası

Özbekistan Türkiye İlişkileri

Özbekistan Türkiye İlişkileri Tarihinde Yeni Bir Sayfa

Türkiye Cumhuriyeti, Özbekistan’ın dış politikası için özel önem taşıyan; güçlü dış politik hedefleri gerçekleştirme potansiyeline, her yönden çeşitlendirilmiş ekonomik faaliyetlere (diversifikasyon) ve modern silahlı kuvvetlere sahip olan bir ülkedir. Bu durum aşağıda sıralanan unsurlar yardımıyla açıklanabilir:

  • Türkiye, dünyadaki iki yüzden fazla ülke içerisinde Özbekistan Cumhuriyeti’nin bağımsızlığını ilk olarak tanıyan ve böylece Özbekistan’ın dünya haritasında yeni bir devlet olarak ilan edilmesine öncülük eden aktördür.
  • Özbek ve Türk halklarını ezeli dostluk, abi ve kardeşlik bağları birleştirmektedir. İki ülke halkı da aynı dili konuşmakta olup, kültürel, dini, örfi ve geleneksel anlamda birbirlerine oldukça yakındır. Ayrıca Türkiye’nin gelişmiş sanayisi, kara yolları taşımacılığı, deniz yolları, tarım ile turizm potansiyeli ve mühim devlet tecrübesi Özbekistan için büyük bir önem taşımaktadır.

özbekistan türkiyeTürkiye Asya ve Avrupa kıtalarının kesiştiği noktada yer alan, yönetim ve toprak yapısı bakımından üniter devlet şeklini koruyan, başkanlık-parlamenter rejim şeklinde yönetilen bir cumhuriyettir. Anayasaya göre demokratik ve lâik bir sosyal-hukuk devleti olan Türkiye’nin nüfusunun %95’ini İslam dinine inananlar oluşturmaktadır. Dolayısıyla ülkede İslam dinine büyük bir saygı duyulduğu görülmektedir.

Türkiye çeşitli alanlarda örnek olabilecek ölçüde gelişmiş bir devlet olarak kendi iktisadi gücü bakımından dünyanın en güçlü 20 ülkesinin dahil olduğu G-20 ülkelerinden biridir. Bundan tam yarım asır önce dünyanın oldukça geri kalmış tarım ülkelerinden biri olan Türkiye’nin günümüzde gittikçe sanayileşmekte olduğunu özellikle belirtmek gerekir.

Ülke ekonomisinde sanayinin payı %28, tarımın %15, inşaat sektörünün %6, hizmet sektörünün ise %51’dir. Genel sanayi üretiminde işleme sanayisinin büyük bir payı vardır. Küçük işletme ve özel sektör kuruluşlarının sanayi ürünlerinin imalatına önemli bir katkısı bulunmaktadır. Dokuma sanayisi, madencilik, gıda, kimya, eczacılık, enerji, metalürji, gemicilik, otomobil sanayi ve beyaz eşya üretimi alanlarında ise ülke oldukça ileri seviyededir. Özellikle turizm dinamik bir şekilde gelişmektedir.

Türkiye’nin yukarıda sıralanan alanlardaki örnek olabilecek kazanımlarının incelenmesi, günümüzde Özbekistan ekonomisinin modernize edilmesi yönünde gerçekleştirilmekte olan reformlarda söz konusu ülkenin ilerici tecrübesinden yararlanılması, Türk iş adamları ve şirketlere ait sermayelerin Özbekistan’da yapılmakta olan, iki taraf için de yararlı olabilecek çeşitli ortak projelere celbedilmesi ülkemizin milli menfaatlerine tam anlamıyla uygundur.

Ayrıca Türkiye’nin bölgemiz çerçevesinde yürüttüğü dış politika kapsamında Özbekistan’ın önemli bir yeri vardır. Bugün Taşkent, Ankara’nın Merkezi Asya’daki en önemli ortaklarından biri konumundadır. Ülkemizin geniş piyasası, gittikçe liberalleşmekte olan ekonomisi, uygun yatırım ortamı, tarihi şehirleri ve dini ziyaret alanları Türkiye’de büyük bir ilgi uyandırmaktadır. Tüm bu hususlar iki ülke arasındaki işbirliğinin güçlendirilmesinin iki tarafın da menfaatine olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla, ikili ilişkilerimizin istikbalinin parlak olduğu oldukça açıktır.

Günümüzde Özbekistan–Türkiye ilişkileri hızla gelişmekte ve pozitif büyüme eğilimi işbirliğinin tüm alanlarında net olarak görülmektedir. Bugün ülkemizde Türkiye’nin yaklaşık 500 şirketi faaliyet göstermektedir. 2016 yılında iki ülke arasındaki ticari alışveriş hacmi 1,2 milyar dolar olarak kaydedilmişse de 2017 yılının ilk 9 ayında emtia (ürün değişimi) cirosu, %29’a kadar yükselmiştir. Geçen yıl ülkemizde Türk iş adamlarının yatırımlarıyla 20’den fazla işletme kurulmuş, 53 şirketin temsilcilikleri ise akredite edilmiştir. Bu rakamlar Özbekistan ve Türkiye arasındaki ilişkilerin ne kadar muazzam bir potansiyele sahip olduğunun canlı kanıtıdır.

2017 yılında iki ülke arasındaki ilişkilerde yeni bir sayfa açıldığını belirtmek gerekir. Bu durumu Özbekistan Devlet Başkanı Şevket Mirziyoyev ve Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan arasında son bir yıl içinde gerçekleşmiş olan görüşmeler de göstermektedir. Özellikle Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 2016 yılının Kasım ayında Semerkant’a teşrifi, 2017 yılının Mayıs ayında Pekin’de düzenlenen “Tek Kuşak Tek Yol” Forumu, 2017 yılının Eylül ayının başında Astana şehrinde düzenlenen İslam İşbirliği Teşkilatı’nın Bilim ve Teknolojiler Zirvesi ile 20 Eylül 2017 tarihinde ise Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun (BMGK) 72. Toplantısı çerçevesinde iki lider; bir araya gelerek ülkelerimiz arasındaki işbirliğinin geleceği meselesini ele almışlardır.

Özbekistan Devlet Başkanı’nın 25-26 Ekim 2017 tarihleri arasında Türkiye Cumhuriyeti’ne gerçekleştirdiği resmi ziyaret söz konusu görüşmelerin mantıksal devamı niteliğindedir. Görüşmeler sırasında ülkelerimiz arasındaki siyaset, iktisat, ticaret, yatırım, taşımacılık-nakliye, tarım, turizm, bilim ve diğer alanlardaki işbirliğinin geliştirilmesi yönündeki konular detaylı şekilde ele alınmıştır.

Özbekistan Devlet Başkanı, Türkiye’ye yaptığı resmi ziyaret sırasında iki ülkenin parlamentolar arası ilişkilerine de vurgu yapmıştır. Şevket Mirziyoyev, Türkiye Büyük Millet Meclisi’ni (TBMM) ziyaret ederek, meclisin faaliyetlerini yakından takip etmiş ve parlamentolar arası ilişkilerin güçlendirilmesi, yasama işlemleri ve parlamento denetimi mekanizmaları üzerine tecrübe değişimi yapılması konusuna özellikle değinmiştir.

Devlet teşrifi çerçevesinde İstanbul’da iki ülkenin iş adamlarının katılımıyla gerçekleştirilen iş forumunda büyük enerji projeleri, yol ve altyapının inşası, tekstil ürünleri, elektrik cihazları, inşaat malzemeleri üretimi, gıda ve tarım sanayi alanlarında çağdaş sanayi ve lojistik merkezlerinin kurulması konusunda 3,5 milyar dolar değerinde otuzdan fazla proje anlaşmasının imzalanmış olması iki taraflı ekonomik ilişkilere yeni bir ivme kazandırmıştır.

Özbekistan Devlet Başkanı Şevket Mirziyoyev, yakın gelecekte Özbekistan ile Türkiye arasındaki ürün devir hacminin 3-4 milyar dolara ulaştırılması üzerine mutabakata varıldığını ve bu durumun iki ülke iş adamları için büyük imkanlar oluşturduğunu özellikle vurgulamıştır.

Oldukça verimli geçen üst düzey görüşme ve diyalogların sonucunda Özbekistan ve Türkiye arasındaki işbirliğinin çeşitli alanlarına dair yirmiden fazla anlaşma imzalanmıştır. Bu anlaşmaların içerisinde en önemli olan iki ülke liderleri tarafından imzalanan “Ortak Bildiri”dir.

Kuşkusuz, Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yakın günlerde gerçekleştirmesi planlanan Özbekistan ziyareti, ülkelerimiz arasındaki ilişkilerin daha da kuvvetlendirilmesi ve iki devlet arasındaki işbirliğinin geleceğinin belirlenmesine hizmet edecektir. Bu ziyaret sırasında imzalanması beklenen belge ve anlaşmalar iki devlet arasındaki ilişkiler ve kardeş halk arasındaki dostluğu her yönden güçlendirecektir.

Bahram SATIBALDİYEV

Özbekistan Cumhuriyeti Devlet Başkanı Huzurundaki Stratejik ve Bölgelerarası Araştırmalar Enstitüsü Bölüm Başkanı

LEAVE A RESPONSE

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

− two = two

Pin It on Pinterest