Hasta Bakımı

hasta-bakıcı
Spread the love

Hasta <Yaşlı> Bakıcı Hizmetlerinde Dikkat Edilecek Hususlar

“Arş. Gör. Çiğdem DEMİR ÇELEBİ / Doç. Dr. Müge YUKAY YÜKSEL”

Yaşlılarla psikolojik danışmanlık uzmanlığının yaklaşık yirmi yıllık bir geçmişi vardır. Son yıllarda yaşlılara sunulan danışmanlık uygulamalarında bir takım standartlar geliştirilmiştir. Yaşlılarla ilgili konularda uzmanlaşmanın yaşlı kişilerin ihtiyaçlarına en iyi şekilde hizmet edip edemeyeceği sorusu hâlâ bu alanda hizmet verenlerin tartışmalarının odak noktasıdır (Myers, 1995). Yaşlılara sunulacak hizmetlerde özellikle sosyal içerikli koruyucu önlemlere yer verilebilir. Bu önlemlerden bazıları şu şekilde sı- ralanabilir:

Yaşlıların sosyal hayata katılımlarını sağlama,

 Kendilerini çeşitli alanlarda geliştirmelerine destek olma,

 Eğitim alma / verme hareketlerine katılımlarını sağlama,

 Üretkenliklerini sürdürebilmelerine ortam hazırlama,

 Kuşaklararası paylaşımı arttırıcı projeleri yaşama geçirme,

 Her alanda ve düzeyde (merkezî-yerel) demokratik haklarını kullanabilmeleri için plânlamalar yapma,

 Karar alma sürecinde yaşlılara destek amaçlı çalışan sivil toplum kuruluşlarına aktif katılım sağlanmasına destek olma.

Yaşlı bireylerin psikolojik gelişimlerinde ise; kendi kendilerine yeterli olabilmelerinin özendirilmesi, aktif ve sağlıklı hayat tarzının benimsetilmesi ve sürdürülmesine ilişkin programlar geliştirilmesi ve çeşitli destek programlarının oluşturulması mümkündür (Yazıcıoğlu, 2010).
Erikson’un (1963) psikososyal gelişim kuramına göre ileri yetişkinlik döneminde bireyde ego bütünlüğü ya da umutsuzluk duygularından biri hâkimdir. Ego bütünlüğüne sahip bireyler, geleceğe umutla bakar ve hayatı olumlu ve olumsuz yönleriyle kabul edip kendiyle ve çevresiyle uyum içindedir. Kişi, ölümü de olgunlukla karşılayıp ondan korkmaz. Umutsuzluk duygusu yaşayan bireyler ise, geçmişe yönelik büyük bir pişmanlık ve memnuniyetsizlik yaşamaktadırlar. Bu bireyler, çevrelerindeki kişilerle olan ilişkilerinde de problem yaşamaktadırlar. Erikson’un görüşlerine bakıldığında, bu dönemde bireylerin psikolojik açıdan problem yaşama risklerinin olduğu görülmektedir. Yaşlı bireyin, bu döneme girmeden önce güçlendirilmesi ve problem yaşadığında çözümünde yardımcı olmak amacıyla psikolojik danışmanlık hizmetlerinin yararlı olacağı söylenebilir (Bacanlı ve Işık-Terzi, 2013; Can, 2012; Corey, 2008). Yaşlılık kuramlarında sıkça bahsedilen durumlardan biri yaşlı- larda görülen ölüm kaygısıdır (Karaca, 2000; Pollack, 1980). Yurt  dışında yaşlılarla ilgili yapılan çalışmalara bakıldığında, bireyin ölümü kabul etmesi, ona hazırlanması ve ondan korkmaması için psikolojik danışmanlık hizmeti verildiği görülmektedir (Aditi-Singh, Singh ve Nizamie, 2003; Fortner ve Neimeyer, 1999). Yaşlılık döneminde bireyin hayatında yaşanan bir diğer değişiklik ise rol geçişleridir. Yaşlı birey, iş yaşamından ayrılma ve emeklili- ğin başlaması, boş zamanların artması ve çocukların evden ayrılmasıyla uyum sorunu yaşayabilir (Onur, 2011). Bu dönemde, birey, hayatın yeniden gözden geçirilmesi ve düzenlenmesi konusunda psikolojik danışmadan yararlanabilir. Yaşlılık dönemindeki ekonomik sıkıntılar; bedensel, ruhsal ve bilişsel sağlık problemleri; barınma sorunları ve yaşlılığa uyum sorunları ile yaşlının bakıma muhtaç hâle gelmesi (Arslan 2011; Özer, 2004; Özer, 2001); çevresiyle iletişimde problemler yaşaması; bazı yakınlarının ölmesi (Çevik-Sökmen, 2008); çocukların evden ayrılması gibi sorunlar ile günlük hayatın getirdiği stres (Bahar, Tutkun ve Sertbaş, 2005; Altıntaş, Atilla, Sevencan, Akçalar, Sevim ve Solak, 2006) gibi problemlerin aşılması konusunda psikolojik danışmanlara büyük roller düşmektedir.

Yaşlılıkla ilgili psikolojik danışmanlık ve rehberlik çalışmaları, diğer gelişim merhalelerinde yapılan psikolojik danışma faaliyetlerinde olduğu gibi; uyum sağlayıcı, yöneltici, ayarlayıcı, önleyici, gelişimsel, tamamlayıcı ve kriz odaklı olarak ele alınabilir (Gladding, 2013).

Yetişkinlik döneminde uygulanan psikolojik yardımla yaşlılığa hazırlanan birey, bu dönemde yaşayabileceği olası problemlerin de farkında olur ve bu süreçten daha az etkilenir. Ayrıca rehberliğin çocukluk döneminden ergenliğe geçişe yönelik yaptığı hazırlık faaliyetlerinin benzeri yetişkinlikten ileri yetişkinliğe geçiş sürecinde menopoz ve andropoza hazırlık olarak bireylere programlar, seminerler ve bilgi verici danış- manlık hizmetleri aracılığıyla sunulabilir. Bu bakımdan, önleyici ve uyum sağlayıcı rehberlik ve psikolojik danışmanlık hizmetleri önem kazanmaktadır. Bu dönemde bireyi güçlü kılmak için farkındalığının artırılması ve yeni bir yaşam plânı da hazırlanabilmektedir. Yaşlılara hizmet verilen kurumlarda rehberlik ve psikolojik danışma merkezlerinde, ayarlayıcı rehberlik kapsamında çalışma plân ve programları hazırlanarak yaşlılara maksimum fayda sağlayacak uygulamalar belirlenebilir. Yaşlılara gelişimsel rehberlik hizmetleri bağlamında da hayatın bütün dönemlerini içeren yöneltici ve gelişimsel hizmetler sunulabilir. Bunlar; çalışma hayatından emekliliğe geçiş, kariyeri yeniden gözden geçirme, çocukların evlenerek yuvadan ayrılmasından sonra tekrar çift hâline gelebilme gibi konuları içerebilir. İlerleyen yaşla beraber azalan bilişsel işlevler, yaşlıların yetişkinlik yıllarında karşı- laştıkları problemleri çözmede gerekli manevraları yapmalarına olanak tanımayabilir. Kriz odaklı rehberlik çalışmaları kapsamında yaşlılara, âni kayıplar ve âni beliren hastalıklarla başa çıkma becerileri kazandırılabilir…

Arş. Gör. Çiğdem DEMİR ÇELEBİ / Doç. Dr. Müge YUKAY YÜKSEL

DEVAMI İÇİN : kalemacademy.com/sayilar/Sayi07_06YaslilikveYaslilaraSunulanPsikolojikDanisma.pdf

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

72 − = sixty eight